Column

De weg is het doel

Een column door Gerolf Annemans

Als ik zo voor de vuist 1 van de vele positieve feiten zou moeten naar voren halen van het jaar 2010, dan zou ik zeker kiezen voor het feit dat meer dan ooit de keuze tussen ofwel Vlaanderen enerzijds ofwel België anderzijds zich in al haar scherpte heeft opgedrongen, en dat verbale, ietwat waggelende “confederalisme” genoemde balletnummertjes over een “autonoom Vlaanderen binnen een beter België” en meer van dat fraais (hoewel nog steeds hoorbaar) verder weggedeemsterd zijn naar de hoek van de achterhaaldheid en zelfs reeds van de irrelevantie.

Mijn stelling is bekend.Vlaanderen moet een ordelijke opdeling van België dringend voorbereiden en zou met heel wat minder schroom dit debat – al was het nog maar intern – moeten voeren.Dat debat moet niet tot doel hebben een alleenzaligmakend scenario naar voor te schuiven, maar wel akkoord te gaan over een eensluidende strategie.

Eén ding lijkt ondertussen duidelijk: tegenover de handrem-strategie van Wallonië is het Vlaanderen dat het initiatief zal moeten nemen. Het is Vlaanderen dat zal moeten durven. Natuurlijk : zonder debat, zonder verzorgd internationaal imago en zonder consensusstrategie zal Vlaanderen ultiem en zelfs onverwacht terechtkomen in een zuiver separatistisch avontuur. In plaats van planmatig en bedachtzaam volledige statelijke zelfbeschikking voor Vlaanderen te verwerven, komen wij dan, zo valt te vrezen, terecht in een spervuur van Europese en internationale oekazes, terwijl Waalse politici en Francofoon Brussel zich naar hartenlust in een slachtofferrol zullen wentelen, die ze overigens de afgelopen tien jaar hebben voorbereid. In een of andere vorm zal dan niet Vlaanderen, maar nog steeds België versterkt uit het gewoel naar voor treden. Die hele verhouding tussen het participationisme van een Belgische staatshervorming versus separatisme en anderzijds een Vlaamse staatsvorming (weliswaar langsheen een secessionistisch uitstapmoment) heeft het Vlaams Belang uitvoerig uit de doeken (en uit de mythe vooral) gedaan in het boek ‘De Ordelijke Opdeling van België’.

Het einde van 2010 valt ongeveer samen met het moment waarop de collega’s van de N-VA zullen moeten beslissen over regeringsdeelname (“Doen we het of doen we het niet; als we het doen, verliezen we onze kiezers enals we het niet doen niet”). Voor mijzelf is het een moment van reflectie over de Vlaamse strategie. Wanter is, vrees ik, enige verwarring aan het ontstaan.

In de Ordelijk Opdeling maakten we een onderscheid tussen wat wij ‘pleinvrezers’ en ‘attentisten’ noemen. Pleinvrezers willen wel meer Vlaanderen, maar durven de hefboom van het einde van België niet te gebruiken en proberen ondertussen – met slechts de vorming van een Belgische regering als hefboom - iets binnen te halen dat zij “vette vissen” noemen. Attentisten daarentegen bereiken ook maar bitter weinig, want ze pleiten slechts voor een onafhankelijk Vlaanderen, het einddoel. Ondertussen wachten ze niets doende af. Ik behoor ondertussen tot geen van beide categorieën, hoewel ik lange tijd tot de tweede behoorde.

Er is overigens tussendoor nog een vierde categorie gearriveerd.

Met de opgedoemde N-VA zijn een aantal oude reflexen, die in de Vlaamse Beweging bestaan sinds Van Cauwelaert en die dromen van een Vlaamse greep op België, weer opgedoken.Persoonlijk acht ik die weg voorgoed afgesloten sinds de eerste der Vlaamse toegevingen, namelijk de invoering van de pariteit op federaal vlak en van grendels en alarmbellen.De blokkering drie jaar lang van zelfs zoiets evident als de splitsing van BHV in de Kamercommissie, illustreert dit voldoende.

Het is een beetje jammer dat de door mij om meer dan één reden grenzeloos bewonderde Mark Grammens – hoewel hij mij aanmoedigt om door te gaan met het “vragen van aandacht voor de meest radicale oplossing, hoe ver verwijderd die ook mag liggen” – toch de laatste weken duidelijk heeft gekozen voor zelfstandigheid “zonder dat die zou neerkomen op separatisme”. De splitsing van België staat niet aan de orde, want onafhankelijkheid uitroepen kan niet, gezien de Europese context, maar de zelfstandigheid van Vlaanderen binnen een confederaal België uitroepen, kan wel en het is het enige reële alternatief voor het klungelig gedoe van de jongste zes maanden waarin de Vlaamse onderhandelaars op een haast aanstootgevende manier hun onbekwaamheid hebben geëtaleerd. (Journaal, de Nieuwsbrief van Mark Grammens bladzijden 4545, 4553 en 4554)

Jammer, zeg ik, omdat ik in “de Ordelijke Opdeling van België” nu net nagenoeg al mijn energie heb gestoken ineenwetenschappelijke benaderingvan de internationale erkenning en zeer specifiek de “Europese context” waarin ik de vervanging van de Belgische staat door de Vlaamse staat op Vlaams grondgebied als een zeer vlotte overgang zie in plaats van als een vrij axiomatisch gestelde onmogelijkheid. Veel meer nog dus dan de oude positie van mijn eigen partij herbevestigen (die ik anno 2010 te attentistisch begon te vinden) dat we niets méér hoeven te doen dan de meest radicale oplossing zonder meer te propageren, heb ik in dit boek de bewijsvoering van de ordelijkheid, de strategie in de internationale context en het weldoordachte verloop van het proces naar onafhankelijkheid onderzocht en willen naar voren plaatsen. Niet het eindstation (“hoe ver verwijderd ook”) was het onderwerp van mijn boek, maar de weg er naar toe.

Voor Vlaanderen is er geen enkele goede reden, en al zeker niet de internationale context, om A te zeggen en vervolgens het handrem op te trekken en geen B te zeggen. Na de soevereiniteit resten er voor ons nog slechts onderhandelingen over de boedelscheiding, zelfs indien die in een tijdelijken sterk geruduceerd Belgisch kader zouden plaatsvinden.Over ons boek staat ook Vlaams academisch sterkhouder Bart Maddens mee in het debat. We lazen bij hem eerst dat het Vlaams Belang onvoorwaardelijk een eenzijdige verklaring van onafhankelijkheid zou prefereren. Gelukkig : twee weken later nuanceert hij dit beeld in De Tijd door inderdaad de zogenaamde ‘tweetrapse aanpak’ te schetsen, waarbij een aanvankelijke verklaring van soevereiniteit een belangrijke initiërende rol speelt.

Er is – naar aanleiding van wat Maddens daarover schreef - ook een interessant debat aan de gang over het forum waarop zowel de initiërende soevereiniteitsverklaring als de afwikkeling van het proces naar de definitieve onafhankelijkheid (na opdeling) moeten of kunnen geschieden.In de Ordelijke Opdeling suggereerden Steven Utsi en ikzelf het Vlaams Parlement, maar het spreekt vanzelf dat een mandaat van de huidige federale gekozenen of een Staten-Generaal van àlle Vlaamse gekozenen in zowel Kamer, Senaat als Vlaams Parlement dat kan doen, zodat de toevallige samenstellingen na ongelijktijdig gehouden verkiezingen uitgevlakt worden en zelfs de democratische legitimering versterkt.

Overigens, in verband met de ‘Europese context’. Die is voor ons geen fetisj welke dient om hoegenaamd nog voor ‘zelfstandigheid’ van Vlaanderen te ‘mogen’ pleiten. Die Europese integratie is een politieke realiteit waarmee wij rekening houden, maar wij zien Vlaanderen slechts als een entiteit waarmee de EU pas reëel politiek rekening zal houden wanneer het volwaardig onafhankelijk is. Zo is in de Europese context Vlaamse onafhankelijkheid allesbehalve een naïeve, maar integendeel net een uiterst realistische oplossing voor het Belgische nationaliteitenprobleem.Het is zelfs veel waarschijnlijker dat een Vlaamse “soevereiniteitsverklaring binnen België” door Europa veel meer als chaotisch en irritant zal ervaren worden dan een onmiddellijke in- of doorschakeling naar het lidstatenpatroon van de Unie.

Waren de pleinvrezers en de attentisten al elkanders objectieve bondgenoten in het net niet stellen van welke ‘bevrijdende daad’ dan ook, zo dreigen ze nu het gezamenlijke immobilisme alleen nog maar verder te versterken. Na het niet handelen doemt de lange barre nacht van de Babylonische spraakverwarring op. Wie bedoelt wat precies met kwistig rondgestrooide begrippen zoals confederalisme, responsabilisering, zelfstandigheid en dies meer? En bevorderen of blokkeren die begrippen niet finaal de staatkundige soevereiniteit ?

In Vlaamse staatsvorming is de weg dus tot nader order het doel. Niet meer over het ver verwijderde einddoel, maar over de weg er naar toe moet er nu gesproken worden.

Ab ovo doorzag ook Bart Maddens dit al, toen hij in ‘Omfloerst separatisme’ voorspelde dat een gedurfde usurpatie van de huidige Vlaamse bevoegdheden de continuïteit van België in het gedrang zou kunnen brengen (“buiten de lijntjes kleuren”). En zelfs Elio Di Rupo weet al langer dan vandaag dat België ondemocratisch zal zijn of niet zal zijn. De weg is het doel: een ordelijke strategie naar een ordelijke opdeling van België is het pad naar de Vlaamse republiek. Het behelst een soevereiniteitsverklaring, een afgebakende periode van Vlaams-Waalse onderhandelingen over de boedelscheiding en tot slot een verklaring van volwaardige Vlaamse staatkundige onafhankelijkheid. Deze benadering is volledig in overeenstemming met Europese en internationale standaarden wat statenopvolging betreft. Ze respecteert de verschillende principes van ordelijke opdeling van nationale activa en passiva binnen een context van een onderhandelde en billijke boedelscheiding.

Andermaal en ten overvloede: de weg is het doel. Wie een ordelijk debat voert op basis van de juiste premissen en met kennis van zaken over de perfide Belgische communautaire besluitvormingsprocedures - Prof. Em. Wilfried Dewachter schreef er ooit een boek over - zet Vlaanderen resoluut en onomkeerbaar op het spoor naar Vlaamse onafhankelijkheid. Zelfbestuur, confederalisme en responsabilisering zullen dan al snel als te wazige begrippen verdampen en spoedig teloorgaan in een welomschreven en eindig staatsvormend proces dat het voordeel van een duidelijkheid heeft die alle andere pistes en confederale luchtkastelen moeten ontberen.

Vanuit dit beeld was 2010 een goed jaar, want ondanks heel wat verwarring is er ook reeds veel uitgekristalliseerd.

Aan alle lezers en kijkers en luisteraars (en ook twitteraars) van deze plek op het internet : een Zalig Kerstmis en een Gelukkig 2011.

Gerolf Annemans




Categorie: